Burkinareis 2020 - Blog pagina's - Paul Nas Balafoon
27364
post-template-default,single,single-post,postid-27364,single-format-standard,bridge-core-1.0.5,ajax_fade,page_not_loaded,,qode-title-hidden,qode-theme-ver-21.0,qode-theme-bridge,disabled_footer_bottom,qode_header_in_grid,wpb-js-composer js-comp-ver-6.4.1,vc_responsive
Burkinareis 2020

Burkinareis 2020

Zoals elk jaar, sinds 8 jaar, maakte ik dit jaar ook weer mijn Burkinareis 2020! Ik wilde zelf weer  ter plaatse nieuwe kennis op doen van de pentatonische balafoon. Minstens tien dagen intensief les en daarnaast nog oefenen ook; een pittige maar heerlijke ervaring elk jaar in de cultuurhoofdstad van West Afrika: Bobo Dioulassso! Dit jaar hadden zich 5 liefhebbers aangemeld om mee te gaan. Naast Anja (die elk jaar mee wil), en Hans (nu voor derde keer op rij), was er uit de Uithoorn – Negunya  lesgroep veel animo om mee te gaan en er met de groep ook een gezamenlijk avontuur van te maken. Uiteindelijk gingen Yvonne, haar dochter Winnie en Bas mee. Bas wilde N’Goni lessen en dat is geen probleem omdat dat makkelijk te organiseren is. Winnie wilde graag van twee walletjes eten en zij koos voor 50/50 balafoon en N’Goni lessen.

Veiligheidssituatie
Rust en veilig

Burkina Faso is de afgelopen jaren steeds meer doelwit van terroristische aanslagen en criminele overvallen. We maakte ons daarover echt zorgen in de aanloop naar onze reis. Het reisadvies van Buitenlandse zaken was in de afgelopen jaren aangescherpt. Waar voorheen het hele land ‘geel’ gekleurd was in de legenda van het reisadvies (op een schaal van groen-geel-oranje-rood in een oplopende onveiligheid), waren eerder al de noordwest-rand en delen van het oosten oranje gekleurd. Echter in de weken voor ons vertrek waren er opnieuw enkele aanslagen in het Noorden en Oosten van het land. Heel Burkina was inmiddels ‘oranje’ (alleen noodzakelijke reizen) en de grensgebieden ‘rood’ (niet reizen). Onze bestemming; via de hoofdstad Ouagadougou en dan per bus naar Bobo Dioulasso, was lang ‘geel’ gebleven, maar nu toch ook ‘oranje’. Kan je dan gaan? We hadden onze tickets al in huis en dat was aanleiding voor wat eigen onderzoek, voordat we een besluit zouden nemen. Bellen en mailen naar vrienden in Bobo en Koudougou, een telefoontje door Yvonne naar de ambassade van Burkina Faso in Brussel. Zij spreekt perfect Frans en kon dus alle informatie goed opnemen. Gelukkig kwamen er toch geruststellende geluiden van al onze bronnen. Op de ambassade was men erg enthousiast over onze reis en verzocht ons naderhand nog eens te bellen en verslag te doen. De onveilige situatie gold eigenlijk niet voor Bobo en Ouaga of de busroute ertussen; we besloten toch te gaan. De geplande excursie naar een dorpje werd echter afgelast, ook al omdat de festiviteiten er geannuleerd waren.

Veiligheidssituatie
Veiligheidssituatie
Brussel
Vliegtuig

De vier uit de omgeving Amsterdam / Amstelveen besloten de nacht voor onze vlucht al naar Brussel te reizen anders zou met enige tegenslag wellicht het vliegtuig gemist kunnen worden. Dus ze knoopte er nog een toeristisch uitje aan Brussel aan vast. Anja en ikzelf sloten ons op zaterdagochtend bij hen aan en we konden vliegen! Tenminste toen Yvonne toch nog snel haar vergeten tas (met alle papieren) uit de trein kon halen…..

In het vliegtuig was weinig te merken van afnemende vliegbehoefte. Het aantal blanken is op deze vluchten normaal toch al niet zo hoog. Na een rustige reis landden we in Ouagadougou en lieten ons per taxi naar Pension Sarah brengen. Hier bleven we een nacht om de volgende ochtend vroeg de bus naar Bobo te nemen. Hoewel de lucht in Ouagadougou sterk is vervuild door smeulende (afval) vuurtjes, aangewaaid stof en slechte verbrandingsmotoren, was het toch heerlijk om weer in de avondlucht van een tropische bestemming te zijn. Op zondag de bus naar Bobo en ‘s middags aangekomen in mijn vaste verblijfplaats in Bobo: Hotel/Resto/Maquis: Zion.

Onderweg
Onderweg
Onderweg
Onderweg
Onderweg
Naar Bobo en ZION
Bobo Dioulasso

Dat het westers toerisme in Burkina Faso (nog verder dan vorige jaren) was teruggelopen was ook aan het hotel te merken. Nadat eerder Odile met haar nieuwe man naar Frankrijk was vertrokken, had nu ook Adama – haar maatje in het hotel – ander werk aangenomen.

Het beheer van het hotel was nu in handen van de broer van de eigenaar. Voor ons zouden naar wens (en gebruik) alle maaltijden bereid worden, maar de inloop-restaurantfunctie was opgeheven. Verder leek het erop dat er nu mensen, studenten woonde in het hotel. In de loop van ons verblijf kwamen we erachter dat zij plaats hadden moeten maken voor ons gezelschap. In één kamertje van maximaal 2,5 x 2 meter sliepen 4 studenten! Ook zagen we af en toe een berg kleren die daar ook binnen was én er werd in die kamer gekookt! Terwijl er op de binnenplaats van het hotel voldoende ruimte was om ook buiten de kamer te koken. In de voorraadruimte naast de keuken was ook een bed voor twee personen geïmproviseerd. De bewoners daarvan werden voor elke fles bier of cola die we bestelden gestoord…..

Yaya brengt balafoons
Aantafel
N’Goni lessen
N'Goni lessen

Omdat Bas (100%) en Winnie (50%) ook N’Goni les wilde, maakte we een onderscheid met vóór de middag (met Winnie) en ná de middag (zonder). Voor de N’Goni lessen gingen we in de buurt rondkijken naar een geschikte locatie. Een ander hotel in de wijk, leek wel wat, met een mooie groene tuin. Het was echter wel een stukje lopen.

In de buurt is ook een studiecentrum, waar ik ook altijd al ging kopiëren en afdrukken van concept lesmateriaal. Daar waren we ook welkom in een mooi plekje voor het centrum, in de schaduw. We hoorde echter dat de Engelse docent plotsklaps was vertrokken en dat ze voor de zondag-les nu zonder docent zaten. Voor ons aanleiding om ons voor die taak een keer aan te melden. De eerste zondag hadden we zelf geen les, en konden dus een soort van convesatie-les aanbieden. Eerst zouden Yvonne en ikzelf dat afwisselend doen, maar éénmaal daar, leek het ineens beter om de groep (zo 20 leerlingen) op te splitsen en in kleine groepjes conversatie in het Engels te doen. Dat viel bij de leerlingen goed in de smaak en vroegen laten om meer les. Helaas hadden we daar – gezien ons eigen programma – geen tijd meer voor.

Engelse Les
N'Goni lessen
Engelse Les
Balafoonlessen
Aantekeningen maken

Zoals gegroeid de afgelopen jaren, deden Youssouf en ik samen de balafoonlessen. Youssouf presenteert het nummer, speelt het voor terwijl ik analyseer en opschrijf wat de patronen zouden moeten zijn. Vervolgens ga ik stap voor stap het patroon zelf aanleren en tegelijkertijd de anderen instrueren. Youssouf controleert op juistheid en speelt de nog ontbrekende maten van een patroon mee om een heel beeld en gevoel te krijgen bij het patroon. Zo kunnen we ook al snel in ‘loops’ oefenen en zijn we dus al snel bezig samen muziek te maken. We hebben van Youssouf dit jaar 6 balafoonstukken geleerd. Ieder met melodie, lied en minstens twee patronen. Een van onze nummers ‘Bobo Sin’ is een eerbetoon aan de zachtheid en vriendelijkheid van Bobo Dioulasso. Probeer het ritme eens hier!

Balafoons in ZION
Hotel ZION
Bas

In de eerste dagen maakte we kennis met de staff die ons gedurende ons verblijf zou verzorgen. Drissa de broer van de eigenaar was verantwoordelijk en nam de besluiten. Zijn vrouw Fatoumata sprak amper Frans, ze deed de was voor ons, was druk met haar baby. Ze ging ging af en toe naar haar dorpje en was dan een paar dagen weg. Onze kokkin Felicité, was een uitbundige maar toch ook een beetje onzekere vrouw naar ons toe.  Ze vroeg steeds: ‘Tu est Fatigé?. Ze had een lijstje gemaakt met dingen die ze voor ons kon maken. Toen we het hadden gehoord was het duidelijk: ‘Begin maar met het eerste!’. Later werd de pindasaus voor ons een vaak terugkerend element in de maaltijden; heerlijk!

Ibrahim was speciaal voor ons aanwezig om ons in alles te voorzien wat we tussendoor wilde hebben van de bar. Hij bleek een Malinese jongen die al in Libië was geweest om te proberen over te steken naar Europa. Gedesillusioneerd en getraumatiseerd van alles wat hij onderweg heen en tijdens zijn repatriëring had meegemaakt kon hij in ZION weer wat geld verdienen. Zo kon hij misschien zijn familie in Bamako weer onder ogen komen. Zowel Felicité als Ibrahim waren vrijgezel en stonden open om met een – ongetrouwde – westerse man/vrouw in contact te komen voor een mogelijke relatie. Echter bij ons geen respons.

Uitjes in Bobo
Burkinareis

Onze trip bestond niet louter uit lessen nemen. We hadden uitstapjes voorzien. Ons weekend naar het dorpje Daara bij Nouna was echter gecancelled. Er was een funerail gepland, een herinneringsfeest voor een eerder dat jaar overleden persoon. Het geplande feest was afgelast en in die provincie, aan de grens met Mali, heerste ook een avondklok. We waren daarom genoodzaakt meer in de buurt van Bobo te blijven. Als we wat verder weg hadden gemoeten, dan was dat met de bus geweest. Nu waren we in Bobo geheel afhankelijk van brommertjes en taxi’s. … Of lopend! Bij een verkenning ’s avonds in de buurt stuitten we op een bruiloftsfeest waar we konden meedansen. Rondcrossende, toeterende, met lichten knipperende  brommers die express veel zand lieten opstuiven, verwelkomde de bruid.

De taxi nemen was steeds weer een genot; soms leek er geen werkend instrument meer op het dashboard te zitten! Verder gasflessen achterin, gebroken ramen, harde muziek, een omweg om de politiecontrole te vermijden, door de vering heen zakken en allerlei truckjes om de auto toch te laten rijden. Maar ja dat kon dan al voor 220 CFA per persoon van ons Hotel naar het centrum (30 cent).

Uitjes
Veiligheidssituatie

Een bezoek aan het erf van Moumouni is vaste prik. Met taxi’s ernaar toe, met balafoons. We hebben gespeeld voor en gezongen met de kinderen (+ 25) en kregen er als vanouds een uitbundige maaltijd waarvan de resten snel op het erf werden opgemaakt. Moumouni’s dochter Aicha, mocht als enige met ons mee-eten.

Donso Dana
Bij Moumouni

Een dagje naar het muziekmuseum van Bobo, de werkplaats van Youssouf, een bezoek aan het erf van Hakiri en een beleefdheidsbezoek aan Haruna Dembele (zowat buurman van Youssouf) vond uiteindelijk plaats zonder mij. Ik was ziek dag met maag- en darmproblemen. Haruna was er niet.

‘S avonds gingen we er af en toe ook op uit. Zo bezochten we een concert met Senoufo balafoon. De Senoufo dansen op een heel speciale manier met snelle roffels met de voeten. We werden enthoiusiaist toegejuigd toen we dat ook probeerden onder de knie te krijgen. Verder bezochten we een CD promotie in het Institut Francais, van de band ‘Taleard’. Hierin werd de balafoon gespeeld door Moussa Traore, onze N’Goni leraar. We kochten er natuurlijk allemaal hun nieuwe CD!

Na een aanslag elders in het land waren er op een bepaald moment drie dagen nationale rouw afgekondigd. Het programma van het Cultureel Festival dat in die tijd liep, werd erdoor aardig in de war gestuurd. Toch konden we nog aansluiten bij een optreden in de ‘Bambous’.

Ten slotte ook nog een bezoek gebracht aan ‘Farafina Love’ het terras in de buurt van ZION, waar we elk jaar wel even langs gaan. Dit jaar was er een voor ons onbekende groep, met een ‘djeli’, die wel erg lange verhalen vertelde tijdens de nummers. Hij had een uitstraling van een wereldster (dacht hij zelf). Dit jaar bovendien twee ‘afscheidsconcerten’ van onszelf: één bij het vertrek van Anja, en één op onze (bijna) laatste avond.

>

Anja's feestje

>

Taleard

Dafra
Dafra

Een middag brachten we een bezoek aan Dafra, met zijn heilige vissen. Eerst een taxi / brommer-ritje over smalle gras- en rotspade. Dan parkeren bij een plaatselijke gids. En een marabout die ons wandelend meenam naar een spelonk waarin altijd water staat en waar de heilige vissen wonen, die je een offer kunt brengen. We hadden afgesproken samen te willen offeren voor vrede in Burkina Faso en West Afrika en hadden drie kippen meegenomen om te offeren. Na een flinke wandeling, over de rotsen afdalend naar de spelonk, kwamen we aan bij Dafra. Schoenen uit en geen foto’s maken. Bij het water aangekomen zagen we al overal veren van gevilde kippen liggen die eerder werden geofferd. Maar behalve kippen werden er ook geiten, schapen en zelfs runderen het smalle rotspad afgevoerd (en teruggetild!) om te worden geofferd aan de vissen. Allen de ingewanden van de dieren worden uiteindelijk in het water gegooid; dat vlees kunnen de meerval-achtige vissen makkelijk verorberen.

In een hoek zagen we de offersteen en op blote voeten door deze slachterij omgeving gingen we er naar toe. De marabout noemde onze namen in een verhaal en we mochten onze wens uitspreken met een van de kippen ondersteboven hangend in onze handen. Boven de offersteen was een varaan even zichtbaar, die daar woonde, en die ik een vorige keer ook al had gezien. Nadat een halsader was doorgesneden, werd de kronkelende kip op de grond gegooid en zagen we een schouwspel waarvan je maag makkelijk omdraait. Na het offeren begon een Afrikaanse zangvogel met mooie kleuren boven de offerplaats te zingen. Voor ons een bevestiging dat onze wens een toepasselijke was die zeker zou uitkomen.

De kippen werden schoongemaakt en we kregen ieder de ingewanden om aan de vissen te voeren. Die vochten erom! De grootste waren zeker een halve meter lang en het was een groot gespartel als er weer een stukje lever of nier het water in ging. Naderhand mochten we handen wassen in het water daar. We mochten ons niet douchen voor de volgende ochtend want dat zou niet helpen de wens uit te laten komen…. (en we voelden ons zo vies!) De rest van de kip werd door de familie van Drissa opgegeten (de beheerder van het Hotel).

Op pad naar Dafra
Op pad naar de Heilige vissen
Burkinareis
Afscheid en naar huis
Burkinareis

In de aanloop naar de huisreis werden nog de laatste inkopen gedaan. Moumouni wilde ons al eerder heel graag naar zijn ‘boutique’ nemen om te laten zien wat hij nog meer (naast de marktkraam in de grote markt van Bobo) te bieden had. Ook hebben er veel collega’s / vrienden in hetzelfde straatje een winkeltje, waar we van harte naartoe werden uitgenodigd.

Bij het binnenkomen van het straatje sprak een verkoopster me aan om even binnen te komen. Ik verontschuldigde me met mijn gepland bezoek bij Moumouni maar zei uit beleefdheid dat ik op de terugweg nog wel even langs zou komen. Maar na een uurtje kijken, meegenomen worden, pinhgelen of afwentelen en wachten, was ik bij terugkomst eigenlijk te moe om er nog binnen te gaan. Maar oké, een snelle blik binnen werpen dan maar.

Maar wat zag ik daar gelijk hangen aan het plafond? Zo’n windbalafoon die in ZION aan de boom hangt en waartegen ik al zo vaak aan gelopen ben! Ik had ze nog nooit eerder in de verkoop gezienen had wel eens gedacht er thuis een zelf te maken van afgedankte balafoonstokken.

Anja hoorde mijn enthousiasme en wilde er ook graag een hebben. Ikzelf had al enkele cadeautjes in gedachte en drie leek me een mooi aantal. Tja werkt ook nog eens aanstelkelijk voor de rest van onze groep. Maar er hing er maar één…..  Geen probleem zeiden ze gelijk, we laten er voor jullie bijmaken! En zo werden er een van de laatste dagen nog 6 of zeven windbalafoons geleverd om mee te kunnen nemen naar huis.

Bij de bus op weg naar Ouaga, kwameen Moumouni en Youssouf nog afscheid van ons nemen. Youssouf had voor de moeder-met-dochter nog een klein aandenken aan zijn bijzondere ervaring met twee generaties balafoonleerlingen uit één gezin.

Burkinatrip
Burkinatrip
Paul Nas
paul@paulnas.nl
1 Reactie
  • Yvonne Jacob
    Geplaatst op 17:46h, 28 augustus Beantwoorden

    Mooi verslag Paul. Heerlijk om weer een beetje te her-beleven. Wat was het een mooie vakantie. Helaas is de vrede in West Afrika nog niet echt in zicht maar laten we vertrouwen blijven houden. Ik hoop weer een keer naar Bobo te gaan. Youssouf en Moumouni zijn mensen die je niet meer vergeet.

Geef een reactie