Liedjes bij de Balafoon

Bobo Sin is ode aan de stad Bobo Dioulasso. Het betekent letterlijk Bobo is goed, is zacht. (Youssouf zegt: ‘Bon et doux’). Het lied is in Bwamou, (Youssouf’s taal) met een enkel Djoula/Bambara woord erin.

Bobo ssie lo Bobo, Bobo ssie papa ra a
Bobo ssie lo Bobo, Bobo ssie papa ra ka
Bobo Dioulasso is zacht, is goed, Bobo is goed, ja echt waar!
(sin; uitspreken ssie met harde s)

Bobo Sia a-ouw-nitié, yan ka lou né ba ouw fo
Alle mensen van Bobo: Dank je wel! (Anitié), alle mensen van hier; ik groet u!

(de oude naam van Bobo Dioulasso is ‘Sia’)

Twee opnames die ik maakte. Welke zingt het meest lekker mee?

Canoumanguele is een ritme uit Burkina Faso.

Vermoedelijk Bambara.

Canoumanguele djarabi
Canoumanguele la banco

De liefde is niet moeilijk, ze komt van zelf.
zonder dwang, je moet liefhebben om het te ervaren

Deni is een balafoonstuk met Djoula lied. Als je dochter gaat trouwen wil je als moeder graag haar het beste meegeven. Een gebruik in West Afrika is de nadruk op gouden sieraden mee te geven. Voor de armere families is het lastig om aan de maatschappelijke verwachting rond zo’n bruiloft te voldoen en de nadruk komt dan op het feit dat je arm bent. Er zijn veel mensen die een vriend lijken te zijn in tijden dat je geld hebt, of rijk bent. Maar als het geld op is (of als je het gewoon niet hebt) weet je pas wat je echte vrienden zijn. Dat zijn vrienden die toch komen ook al heb je geen geld (of gouden oorbellen). Dit is de kern van de tweede zin in het lied.

Deni we i da dje mama,

na sanou tè nè mè ka na do torro la
liefste, je moeder doet alles voor je, huil niet, ze zal je gouden oorbellen geven

Deni we i da dje n’bima,

na sanou tè nè mè ka na do toro la
liefste, ik doe alles voor je, huil niet, ik zal je gouden oorbellen geven

Wa ri bi wa mogoya ti ba
Als het geld op is, weet je wel wat menselijkheid (mogoya) is!

Met Ngoni-sample en Wendy

Met Balafoon-sample

Moussorolo kay be
(ko) den wolo ka guele duniana
djamana moro di waro bao toura
den wolo ka guele le duniana
Moussoroyo ay be
den wolo ka guele duniana
djamana moggo dé woulé dé ba
den wolo ka guele le duniana

Mousso le ye kourou so wolo…..
Mousso le yep herriee dauw wolo…..
Mousso le yes so ta soulo wolo…..
Mousso le yes so ta sou wolo…..
Mousso le ye doun le toro wolo…..

Dit loopt wel: ik doe voorzang, trio antwoord.

Boshuisje opname tekst

Deni Kelen bé Bolibana, ngo Fanta Djarai,

a bi Bolibana
Ee Fanta a bi Bolibana, Djarabi Fanta

a bi Bolibana,
Bobo Fanta a bi Bolibana, Foulani Fanta

a bi Bolibana, 
Nge na tsjogo tsjogo, soungourouni nge na tsjogo tsjogo

a ti tièn fo

Slotstuk met Nje ni Tjokko tjokko; als de eerste keer dat zinnetje gezongen wordt weet je; we zijn aan het slotstuk.

Faso de ou, an ka alah daari (2x)
burkina faso deo an ka douawe yaala
N’ allah soona ma ambè bibon noog laa

Wolo ba lou of Wo le fa lou of wolo dogolou gevolgd door anka alah daari

nibi senikè, of neeb djago kè of nee bi foonikè, gevolgd door : fan ka alah la daari

Luister naar Spotify: Faso Denou

Boshuisje opname

Boshuisje opname tekst

Ko danya ni di mousso bete,

kodanya ni sorola (laag)
ni woulou ba bereko mousso bete

kodanya ni sorola(laag)
Ko danya ni di mousso bete (laag)

kodanya ni karala (hoog)
ni woulou fa bereko mousso bete (hoger)

kodanya ni karala (laag)

Aandacht voor antwoord hoogte tonen van Trio: 2x laag kiezen, 3e keer hoger, 4e weer laag. Tevens slot zang

Môggo Njouma Môggo Kolo is een liedje op een basisritme wat door alle balafola vrijelijk wordt gebruikt om variaties op te creëren. Dit Djoula / Malinke liedje benoemd dat je van iemand kan houden zonder dat die ander ook van jou houdt op dezelfde manier. Bijvoorbeeld zoiets als een ervaren verliefdheid / liefde die niet altijd een vervolg krijgt. Of platonisch…; je weet dat liefde tussen jullie bestaat, maar die zal geen vervolg krijgen.

Do Ka Môggo Njouma
Do Ka Môggo Kolo
liefde kan bestaan zonder dat die wederzijds is

(of een vervolg krijgt)

Né tûn ya fô…..
Né tûn ya fô ko bè kan yi i lé
Ik zeg je ieder persoon is goed!
Zelfs een slecht persoon

is voor een ander misschien goed.

Samba mousso ko, Samba mousso ko, ni kaleman sa
Samba, Samba, Samba, Samba
Samba ji me ay kou ti gé, Samba mousso ko ni kalleman sa
Farre ne Samba mah,e malo fouroumo mousso nimbé
Nan te mousso fourro ni kalleman sa
Samba mousso ko, Samba mousso ko ni kaleman sa

Arrangement afspraken; hoe zingen we bij de verschillende liedjes

A Iya oo wayo, Iya oo wa
Dau na sa ne koulo bou te, Kou lo bou ten te ben donna
Ninki Nanko bino bala, bala bino bala te mousso la
A Iya oo wayo, Iya oo wa

Sin Té Kono Fè allah ba den balo
Son mi tie na djougoubo la na,

 Eeeee Sidiki (–-), Orodara Sidiki (–-),

El sidiki (–-), Kennedougou massang kë (–-),
Wolson famman (–-), Norla famman (–-), –

Wolofonno famman (–-), Worda Sidiki (–-),

Mousso dougou famman (–-), Worda famman (–-),

Famman (–-).

Boshuisje opname

P: I ri yo, i ri yo, bwè, bwè re e Tyowa Bayo

T:I ri yo, i ri yo, bwè, bwè re e Tyowa Bayo

P: I ri yo, i ri yo, bwè, bwè re e Tyowa Bayo

T: I ri yo, i ri yo, bwè, bwè re e Tyowa Bayo
P: bè-i dan, bè-i dan,

P: bè bè-i dan, wawèh soung ba o,

T: bè-i dan wahwèh jeriba

I ri yo

Dondory arrangement ‘normaal’; let op lang kort uitzingen en lengtes van ‘I ri Yo’.

Dondory afspraak voor laatste keer

(1e; 2x)

Wa ni yo mi, hwo, yi be we, mi mè ma,

ho mwètè ou ne    /of/     demigna le
(2e; 2x)

 Mi yi mana, mi yi mana, mi hwo yi be we mi mè ma

ho mwètè ou ne    /of/     demigna le
(3e; 3x)

Mi bara mi , hwo yi be we mi mè ma

ho mwètè ou ne
Mi yira mi, hwo yi be we mi mè ma

ho demigna le 
(Mi) ti ara mi, hwo yi be we mi mè ma

ho mwètè ou ne
(4e; 1x)

Hayira, mi hwo yi be we,…. mi mè ma

ho demigna le 

Boshuisje opname

Awn tara dougou do la, Yogolo Mansa

en ye dougou ko tji, Yogolo Mansa

mansa dougou ko tji, Yogolo Mansa

dougou pa, na ka fê fô, Yogolo Mansa

mansa dougou pa, na ka fê fô, Yogolo Mansa

awn Yogolo Mansa yé, Yogolo Mansa

o tè dougou ya sa, Yogolo Mansa

o tè mansa ya sa, Yogolo Mansa

De twee vormen waarin we zingen; voorzang Paul, of voorzang Trio.