Over Paul Nas
Mijn naam is Paul Nas. Al van jongs af aan heb ik een sterk gevoel voor ritme, maar pas rond mijn dertigste dook ik echt de West-Afrikaanse muziek in. Wat begon met djembé en doundouns, groeide uit tot een diepe liefde voor de balafoon.
Sinds 2004 speel ik balafoon en geef ik les. Ik ontwikkelde een eigen notatiesysteem voor de pentatonische balafoon en deel al mijn kennis open en gratis via deze website. Ik houd me bezig met studeren, repeteren en samenspelen met anderen, les geven, lesmateriaal maken en het reviseren, onderhouden en stemmen van balafoons. Ik reis bijna jaarlijks naar Burkina Faso, Mali of Ivoorkust om te leren van meesters, nieuwe ritmes te ontdekken en de culturele context te begrijpen. In Burkina krijg ik les van mijn grote voorbeeld; balafoonmeester Youssouf Keita en zijn netwerk van ‘balafola’.
Naast lesgeven speel ik in verschillende ensembles, waaronder het balafoonduo Tiyèn Fola en ensemble Dondory. Muziek, overdracht en verbinding staan centraal in alles wat ik doe.
Andere passies:
- Yiri Kan, balafoon-school en beschermen van de Palissander en Padouk, de balafoon-bomen in Burkina Faso, Mali en Ivoorkust
- Lid van Coöperatieve Biologische Boerderij Goedentijd in Alphen, actief dierenverzorger voor één dag per week
- Vrijwilliger bij het Kessels Instrumenten Museum in Tilburg; kinderactiviteiten en atelier-werk
- Dans
- Burkina Faso Platform
- Greenpeace
- Wakker Dier
- FoodWatch
- Natuurmonumenten
- Unicef
- Human
- Oxfam – Novib
Het ritme zit in mijn lijf….
Mijn gevoel voor ritme was er al vroeg. Als kind wilde ik niets liever dan een drumstel, maar pas rond mijn dertigste begon ik me echt te verdiepen in West-Afrikaanse ritmes. Dat begon met de djembé en doundouns uit Guinee. Ik kreeg les van Martin Bernard (leerling van Mamady Keita) en volgde workshops bij grootmeesters als Famoudou Konaté, Mamoudou ‘Delmoundo’ Keita en Mamady Keita zelf.
Vanaf het begin had ik de behoefte om alles vast te leggen en te begrijpen. Eerst vooral voor mezelf, maar dat groeide al snel verder. In 1997 gaf ik mijn eerste boekje uit met 25 uitgewerkte djembé-ritmes. Door het vastleggen van kennis die in Afrika vooral mondeling wordt overgedragen, word ik regelmatig gezien als een soort ambassadeur van de Afrikaanse muziek- en ritmecultuur.
Sinds 2003 publiceer ik ritmes op mijn website: eerst djembé, later ook balafoon. Inmiddels zijn dat er zo’n 250, inclusief liedjes en achtergrondinformatie — allemaal vrij toegankelijk.
De Balafoon
Balafoon speel ik sinds 2004. In 2008 begon ik met lesgeven en met het leren van het ambacht van het restaureren, stemmen en bouwen van balafoons. Ik ontwikkelde een eigen notatiesysteem voor de pentatonische balafoon: een eenvoudig systeem met vijf symbolen, toepasbaar op balafoons in alle stemmingen. Het speelt een belangrijke rol in mijn lessen én bij het vastleggen van de balafooncultuur.
Ik ben op dit moment de enige docent in Nederland die groepslessen balafoon verzorgt; in Europa zijn we met maar een handvol. Mijn belangrijkste leermeester is Youssouf Keita, balafoonmeester en -bouwer uit Burkina Faso. Daarnaast volgde ik workshops bij onder anderen Haruna Dembele, Salia Traoré, Lamine Balani en Gert Kilian.
Sinds 2011 reis ik bijna jaarlijks naar Burkina Faso, Mali of Ivoorkust, vaak samen met leerlingen. Daar leer ik nieuwe ritmes, verdiep ik me in de culturele context van de muziek en doe ik inspiratie op. Het restaureren en stemmen van balafoons heb ik grotendeels autodidactisch geleerd, met waardevolle inzichten van Youssouf Keita.
Ik geef lesgroepen verspreid door Nederland en verzorg regelmatig workshops en balafoon-meetings, van een dagdeel tot een hele week, in binnen- en buitenland. Mijn oorspronkelijke vak als agogisch werker en teammanager komen mij daarbij goed van pas. Via mijn website deel ik al mijn kennis open en gratis, wat heeft geleid tot contact met balafonisten over de hele wereld. In 2025 werd ik door een Afrikaanse organisatie voor cultureel erfgoed geïnterviewd over de balafoon, als bijdrage aan het behoud van deze cultuur.
Spelen, optreden en samenwerken
Muziek leer je niet alleen uit boeken. Daarom heb ik altijd veel gespeeld in ensembles en bij voorstellingen. Een belangrijke periode was mijn tien jaar bij dans- en percussiegroep IDON!. Muziek maken voor dansers was een geweldige leerschool. Met deze groep reisde ik ook naar Guinee-Conakry en Mali, terug naar de oorsprong van de muziek.
Uit mijn lesgroepen ontstonden verschillende ensembles, waaronder Negunya Balafon en Balabos. Tegenwoordig speel ik in twee vaste formaties: het professionele balafoonduo Tiyèn Fola en Dondory, met meerdere zangeressen en extra percussie.
Betrokkenheid en betrokken bij projecten in Afrika
Sinds mijn eerste bezoek aan Burkina Faso ben ik nauw betrokken bij ontwikkelingsprojecten. Ik was medeoprichter van een weeshuis in Latou (bij Koudougou) en bleef later betrokken als donateur en muzikant via stichting Yelkabé. Daarna werkte ik mee aan een dorpsproject in Ouezindougou, gericht op cultuur, onderwijs en watervoorziening. Drie jaar lang verzorgde ik schoolvoorstellingen en muziekworkshops voor het basisonderwijs; deze activiteiten waren de belangrijkste financiering van het project.
Momenteel ben ik — als enige niet-Afrikaan — bestuurslid van Yiri-Kan, een stichting in Burkina Faso die de balafooncultuur ondersteunt met een balafoonschool en het aanplanten van bomen voor het specifieke hout dat nodig is voor balafoons.
Nu en verder
In 2026 geef ik samen met mijn nieuwe balafoonmaatje Wendy Steensels een nieuwe impuls aan mijn activiteiten. Met het duo Tiyèn Fola verzorgen we optredens en workshops voor uiteenlopende gelegenheden: scholen, bedrijven en zorgcentra, van achtergrondmuziek en teambuilding tot festivals en pretparken.
PASSIE IN PROCENTEN
“Met het optekenen van – nooit eerder beschreven – ritmes in Afrika doe ik Cultuur-Archelogisch onderzoek”
